Konu merkezi 01

Kayıp Şehirler ve Uygarlıklar

«Kayıp şehir» anlatısı güçlüdür: cangılın yuttuğu kent, kumun örttüğü uygarlık, kimsenin bilmediği bir yer. Ama bu dosyalar aynı anlatının neresinde durduğunu sorar. Bir yerin «kaybolması» genellikle insanların kaybolması demek değildir; yapının terk edilmesi, hatırlanma biçiminin değişmesi demektir.

Bu merkezdeki dosyalar, yerleşimin görünen kalıntısı ile görünmeyen altyapısını ayırır: Petra'da kaya mezarları değil su sistemi kenti yaşatır; Angkor'da tapınaklar değil su ağı kentin ölçeğini gösterir. Her dosyada ölçülebilen ile varsayılan ayrı izlenir.

Bu merkezdeki dosyalar

Kentler insanı dönüştürür. Arkeoloji & Kentler
Dosya 04

Babil

Kentin arkeolojik gerçekliği ile yüzyıllar içinde büyüyen sembolik Babil anlatısını ayırır.

Arkeolojik bulgular Yazıyı Oku
Kaya suyu saklar. Arkeoloji & Kentler
Dosya 06

Petra

Petra'nın görünen anıtlarının ötesindeki su, ticaret ve kent altyapısını inceler.

Arkeolojik bulgular Yazıyı Oku
Su bilgiyi aktarır. Bilim & Teknoloji
Dosya 07

Şuşter

Antik hidrolik sistemlerde bilgi ve teknoloji aktarımının izini sürer.

Bilimsel analiz Yazıyı Oku
Uygarlıklar iz bırakır. Arkeoloji & Kentler
Dosya 10

Angkor

Çöküş efsanesini LiDAR, su yönetimi ve uzun süreli dönüşüm verileriyle yeniden değerlendirir.

Arkeolojik bulgular Yazıyı Oku
Yüzde beş bütünü anlatmaz. Arkeoloji & Kentler
Dosya 11

Taş Tepeler

Kazılmış küçük bölümden bütün bir kültürel manzara hakkında ne söylenebileceğini sorgular.

Örneklem sınırlı Yazıyı Oku
Dağlar da hikâye anlatır. Arkeoloji & Kentler
Dosya 12

Machu Picchu

Ad, keşif, işlev ve terk edilme hakkındaki yaygın dört anlatıyı kanıtla karşılaştırır.

Arkeolojik bulgular Yazıyı Oku
Gölge ölçülebilir bir iddiadır. Arkeoloji & Kentler
Dosya 13

Chichén Itzá

Akustik, astronomi ve ritüel iddialarını test edilebilirlik sınırında inceler.

Test edilebilir iddia Yazıyı Oku
İnsan doğayla şekillenir. Arkeoloji & Kentler
Dosya 14

Kapadokya

Yeraltı kentleri ve ölçek iddialarında ölçülmüş olanla varsayılanı ayırır.

Ölçüm eleştirisi Yazıyı Oku
Arşiv iktidarı konuşturur. Metin & İnanç
Dosya 15

Persepolis

İmparatorluk merkezini saray kabartmalarından çok idari arşivler üzerinden okur.

Arşiv kayıtlarına dayalı Yazıyı Oku
Kil hafızayı korur. Metin & İnanç
Dosya 09

Sümer

Kil tablet arşivlerinin kurumları, ekonomiyi ve gündelik hayatı nasıl görünür kıldığını anlatır.

Tarihsel kayıtlara dayalı Yazıyı Oku
Miras bakışla seçilir. Yöntem & Tarihyazımı
Dosya 18

Roma

Roma'nın etkisini yalnız aktardıklarıyla değil, modern seçme ve bakma biçimleriyle tartışır.

Tarihyazımı incelemesi Yazıyı Oku

Zaman çizgisi

MÖ 605–562

II. Nebukadnezar zirvesi; Tevrat'ın 'Babil'i bu Babil, sembolik anlatı sonradan büyür

Babil →
MÖ 4.–1. yy

Nabatiler ticaret yollarını tutuyor; kent su sistemiyle okunur

Petra →
9.–15. yy

Angkor'un düşük yoğunluklu kentsel yayılımı; terk edilme çöküş değil dönüşümdür

Angkor →
~16. yy

Machu Picchu İspanyol istilası sonrası terk edilir; tarih net değil, 'keşif' anlatısı 1911 sonrasıdır

Machu Picchu →

Temel kavramlar

Terk edilmeBir yerleşimin işlev kaybıyla boşalması; çöküşle değil, dönüşümle de açıklanabilir.
Kanıt yokluğuBir izin bulunmaması, olayın olmadığını göstermez; yalnızca kaydın sınırını gösterir.
Uzaktan algılamaLiDAR gibi yöntemlerle bitki örtüsü altındaki yapı izlerinin haritalanması.
StratigrafiKatman sıralaması üzerinden yapıların ve buluntuların göreli tarihlenmesi.
Yeniden adlandırmaBir yerin sonraki kuşaklar tarafından yeni adlar ve işlevlerle anılması; 'kaybolma' duygusunun kaynaklarından biri.

Açık sorular